Gazociąg na działce. Jakie masz prawa i o jakie pieniądze możesz się upomnieć?

Słup widać z daleka. Gazociąg nie. To najbardziej podstępny rodzaj infrastruktury przesyłowej: biegnie pod ziemią, często od dziesięcioleci, a właściciel dowiaduje się o nim dopiero wtedy, gdy chce budować dom i dostaje odmowę albo gdy geodeta nanosi uzbrojenie terenu na mapę. Tymczasem rura pod ziemią ogranicza Twoją własność dokładnie tak samo jak słup na powierzchni. I tak samo powinna być opłacona.

Jak gazociąg ogranicza Twoją działkę

Wzdłuż gazociągu wyznacza się strefę kontrolowaną: pas terenu, w którym nie wolno wznosić budynków, sadzić drzew ani prowadzić działań mogących zagrozić rurze. Szerokość strefy zależy od parametrów gazociągu i daty jego budowy: przy starszych gazociągach wysokiego ciśnienia strefy potrafią mieć kilkadziesiąt metrów szerokości, przy nowszych i przy sieciach średniego ciśnienia odpowiednio mniej. Do tego dochodzi obowiązek zapewnienia służbom eksploatacyjnym dostępu do rury: wjazd ciężkiego sprzętu na Twoje pole nie jest teorią, tylko praktyką remontów.

Efekt? Pas gruntu wyłączony lub poważnie ograniczony w zabudowie, niższa wartość nieruchomości i realne utrudnienia w gospodarowaniu. Na działce budowlanej strefa kontrolowana potrafi przekreślić najlepszą część terenu pod dom.

Jakie roszczenia przysługują właścicielowi

Te same, co przy liniach energetycznych, i tak samo często niewykorzystane:

• Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu za okres, w którym operator gazociągu korzystał z Twojej nieruchomości bez tytułu prawnego, nawet do 10 lat wstecz. Szczegóły: bezumowne korzystanie z gruntu.
• Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu na przyszłość, liczone od powierzchni pasa i wartości gruntu: służebność przesyłu i wynagrodzenie.
• W określonych przypadkach roszczenia związane z obniżeniem wartości nieruchomości.

Przy gazociągach w grę wchodzą duzi, profesjonalni operatorzy przesyłowi i dystrybucyjni. To przeciwnik z prawnikami na etacie. Dobra wiadomość: dokładnie z takimi przeciwnikami wygrywa się na dokumentach, a nie na krzyk.

Jak sprawdzić, czy gazociąg przebiega przez Twoją działkę

1. Mapa uzbrojenia terenu. Przebieg sieci gazowych nanosi się na mapy zasadnicze dostępne przez Geoportal. Jak je czytać, pokazuję w poradniku: jak sprawdzić, co przebiega przez działkę.
2. Księga wieczysta. W dziale III sprawdź, czy wpisano służebność na rzecz operatora. Brak wpisu przy istniejącej rurze to sygnał, że stan prawny jest nieuregulowany, czyli że masz o co walczyć.
3. Znaki w terenie. Żółte słupki znacznikowe wzdłuż trasy gazociągu to najprostsza wskazówka, że rura biegnie w pobliżu.
4. Analiza na mapie w 60 sekund. Moje narzędzie łączy dane ewidencji gruntów z mapami infrastruktury i od razu pokazuje, co wykryło na działce.

Ropociągi, ciepłociągi, wodociągi magistralne

Wszystko, co napisałem o gazociągach, dotyczy też innych sieci przesyłowych: ropociągów, rurociągów ciepłowniczych i magistral wodociągowych. Różnią się szerokością pasów i operatorami, ale zasada jest ta sama: przedsiębiorca korzystający z Twojego gruntu potrzebuje tytułu prawnego, a jego brak otwiera drogę do roszczeń.

Najczęstsze pytania

Gazociąg położono za zgodą poprzedniego właściciela. Czy to zamyka temat?

Nie zawsze. Znaczenie ma forma tej zgody i jej treść. Ustna zgoda sprzed dekad to nie to samo, co ustanowiona notarialnie służebność. To właśnie weryfikujemy w analizie.

Rura biegnie przy samej granicy działki. Czy to się liczy?

Może się liczyć, bo strefa kontrolowana rozciąga się na obie strony osi gazociągu i potrafi wchodzić na Twoją działkę, nawet gdy sama rura biegnie u sąsiada.

Operator twierdzi, że zasiedział służebność. Co teraz?

Zarzut zasiedzenia trzeba udowodnić, a przy gazociągach bywa to trudniejsze niż przy liniach, bo rura jest niewidoczna i daty bywają sporne. Więcej: zasiedzenie służebności przesyłu.

Przemysław Machaj, Dyrektor Sprzedaży, Grupa Kapitałowa Votum. Od ponad 12 lat odzyskuję pieniądze należne zwykłym ludziom od banków, ZUS, kopalń i zakładów energetycznych.